Domotica, teleruptoren en dimmers

Hoe je domotica en centrale sturing in een eendraadschema integreert.

Domotica maakt een eendraadschema niet per se moeilijker, maar het verandert wel hoe je naar schakelen kijkt.

Bij een klassieke schakeling zit de bediening vaak zichtbaar in de kamer; een schakelaar onderbreekt simpelweg de stroom die naar het licht gaat. Bij domotica zit de logica soms in de kast, in een actor, dimmer, relaismodule of teleruptor. Het schema moet dan vooral tonen welke stroombaan gevoed wordt, waar de schakelcomponent zit en welke punten of toestellen ermee verbonden zijn.

Teken de elektrische werkelijkheid

Een eendraadschema moet geen softwarelogica tonen. Het moet duidelijk maken welke kring beschermd wordt, welke component schakelt en welk lichtpunt of toestel daarachter zit.

Klassieke schakeling

• Bediening zit meestal in de ruimte;
• Kabel gaat van schakelaars naar lichtpunt;
• Schema is direct te lezen als schakelkring.

Domotica of centrale sturing

• Bediening kan losstaan van de vermogenskring;
• Actor, dimmer of relais zit vaak in de kast;
• Schema moet duidelijk tonen welke uitgang welk punt of toestel voedt.

Basisprincipe

Een lichtpunt is een aansluitpunt voor een toestel. Een drukknop blijft een bediening. Een teleruptor, dimmer of actor is de component die beslist of het aangesloten toestel spanning krijgt.

Op papier wil je dus drie dingen herkenbaar houden:

• welke automaat de kring beschermt;
• welke kabel of uitgang naar het lichtpunt of toestel gaat;
• welke sturing of schakelcomponent ertussen zit.

Voor de onderliggende regels rond schema-inhoud en stroombaancodes zie Documentatie, keuring en verantwoordelijkheid en Stroombaanstructuur.

Teleruptoren en drukknoppen

Bij een teleruptor bedienen drukknoppen een relais. Het lichtpunt hangt niet rechtstreeks achter elke drukknop, maar achter de geschakelde uitgang van de teleruptor.

Voor het schema betekent dit:

• teken de voeding van de lichtkring;
• teken de teleruptor of relaisfunctie;
• toon de lichtpunten als punten van die kring;
• hou de bediening begrijpbaar, zeker als drukknoppen op het situatieschema staan.

Centrale dimmers

Een centrale dimmer in de kast lijkt op een schakelcomponent met een dimfunctie. Het lichtpunt zit achter de dimmeruitgang.

Let op dat dimmers technische grenzen hebben: vermogen, type belasting, koeling, fabrikantvoorschriften en soms specifieke beveiliging. Een schema hoeft niet elk intern detail van de dimmer te tonen, maar moet wel duidelijk maken welke kring en welk toestel eraan hangen.

Domotica-actoren

Bij KNX, Loxone, Niko Home Control, Velbus of andere systemen zitten uitgangen vaak gegroepeerd in modules. Dat kan netjes zijn, maar maakt documentatie belangrijker.

Een goede vuistregel: teken niet de softwarelogica, maar de elektrische werkelijkheid. Informatie zoals een software adress van een module is dus niet verplicht op een eendraadschema.

Wat wel duidelijk moet zijn:

• Welke uitgang voedt welk lichtpunt of toestel?
• Welke automaat beschermt die uitgang?
• Welke kabelsectie en welk type kabel hoort erbij?
• Welke punten op het situatieschema horen bij die uitgang?

Veelgestelde vragen

Is elke lamp een apart toestel?

Niet noodzakelijk. Als meerdere lampen achter dezelfde automaat en bescherming zitten, kan dat één stroombaan zijn met meerdere aansluitpunten of aftakkingen. Doorgaans wordt dit per schakeling bekeken; een aantal lampen die tegelijk schakelen, documenteer je dan als één lichtgroep.

Moet ik elke drukknop op het eendraadschema tonen?

Dat hangt af van de gekozen voorstelling en wat nodig is om de installatie begrijpbaar te maken. De fysieke plaats van drukknoppen hoort in elk geval op het situatieschema. Het eendraadschema moet vooral de elektrische voeding, beveiliging en schakelfunctie duidelijk maken.

Teken ik de domoticaserver zelf?

Alleen als die elektrisch relevant is voor de installatievoorstelling. Een controller met voeding kan als toestel voorkomen, maar het eendraadschema moet geen softwarediagram worden.

Handig met Condui

Condui helpt om domotica, lichtpunten, drukknoppen en kringcodes leesbaar te documenteren zonder van je schema een softwaretekening te maken.