Bijzondere omgevingen: badkamer, buiten, laadpaal, zonnepanelen en batterij

Hoe contextregels bovenop de gewone stroombaanregels komen wanneer de omgeving of het toestel extra risico geeft.

Uitleg

Deze pagina vat AREI Boek 1 samen rond contextgebonden regels. De kern komt uit hoofdstuk 7.1 voor baden en douches, hoofdstuk 7.22 voor laadinrichtingen, hoofdstuk 7.112 voor huishoudelijke installaties met zonnepanelen en de algemene schema- en beschermingsregels in 3.1.2, 4.2 en 4.4.

Zoek je eerst de begrippen rond toestellen en aansluitpunten, AC/DC, zonnepanelen of laadpalen? Zie Elektriciteitsbasis en Toestellen en aansluitpunten.

Kort samengevat

• Bijzondere omgevingen vervangen de gewone regels niet; ze komen erbovenop.
• Badkamers werken met volumes en bijkomende beschermingsvoorwaarden.
• Laadpunten vragen per verbindingspunt een toegekende stroombaan.
• Zonnepanelen en batterij moeten als bronnen in het dossier en schema logisch gekoppeld worden.
• Buiten en bijgebouwen vragen aandacht voor uitwendige invloeden, mechanische bescherming en spanningsval.

Eén basisregel: context verandert de beoordeling

Een stopcontact in een woonkamer, een stopcontact in een badkamerzone, een buitencontactdoos en een laadpunt kunnen er op papier gelijkaardig uitzien. AREI behandelt ze niet hetzelfde, omdat omgeving en gebruik het risico veranderen.

Badkamer en douche

Hoofdstuk 7.1 deelt ruimtes met bad of douche op in volumes. Die volumes bepalen welke toestellen, contactdozen, bedieningstoestellen, verlichting en beschermingswijzen toegelaten zijn.

Het schema moet niet elk badkamerdetail juridisch uitschrijven, maar het situatieplan moet duidelijk maken waar punten staan. Bij discussie over een punt in of nabij een volume is de plaats op het plan dus essentieel.

Een badkamerpunt is geen gewoon punt

Als een stopcontact, lichtpunt, schakelaar of toestel in of nabij een bad- of douchevolume ligt, moet je de plaats en bescherming expliciet kunnen verantwoorden.

Volumes beginnen bij de werkelijke ruimte

Bad, douche, vaste watertoevoeren, vaste wanden en deuren bepalen samen de ruimte en volumes. Een douchedeur kan voor de volumes als gesloten vaste wand werken wanneer zij voldoende aansluit. Een los badscherm doet dat niet: alleen een vaste wand heeft invloed op de afmetingen.

Bij een douche loopt volume 1 vanaf de afgewerkte vloer of douchebakbodem tot 2,25 m, behalve wanneer het hoogste bevestigingspunt van de vaste watertoevoer hoger ligt. De ruimte onder een douchebak behoort tot volume 1, niet tot volume 0.

Lees de FOD-FAQ over ruimte, deuren en volumes, p. 5-14.

Materieel, IP en bestaande delen

Een badkamermeubel met verlichting of contactdoos, een vast toestel of een contactdoos in een volume moet voldoen aan de eisen voor die plaats. Dat omvat onder meer de vereiste IP-graad en bescherming tegen elektrische schokken. Een vast laagspanningstoestel in volume 1 moet volgens de fabrikant voor die plaats en dat gebruik bestemd zijn.

Alleen materieel gevoed met zeer lage veiligheidsspanning mag IP00 hebben, en dan alleen wanneer tabel 7.1 dat toelaat. In andere gevallen geldt de IP-graad van tabel 7.3. Een therapeutische badinrichting volgt hoofdstuk 7.1 of 7.2 naargelang zij juridisch als bad/douche of als zwembad wordt beschouwd.

Voor bestaande delen gelden vanaf 1 maart 2025 de nieuwe regels van hoofdstuk 7.1, met de afwijkingen van Deel 6 en Deel 8 waar die uitdrukkelijk behoud toelaten. Zo kunnen bepaalde bestaande toestellen voor sanitair warm water, het vroegere volume 1bis bij een hydromassagebad en een niet-plaatselijke bijkomende equipotentiale verbinding onder voorwaarden behouden blijven.

Zonder het geplaatste bad, de douche en de vaste wanden kan een gelijkvormigheidscontrole vóór ingebruikname niet betrouwbaar beoordelen of de ruimte aan hoofdstuk 7.1 voldoet.

Dozen en bediening

Een schakelaar kan een bedieningstoestel zijn. Aftak-, koppel- en verdeeldozen zijn niet algemeen verboden in volumes 1 en 2, maar wel in volume 0. Een contactdoos in volume 2 die een toestel voedt, moet zelf aan de voorschriften voor die ruimte voldoen.

Lees de FOD-FAQ over materieel en dozen, p. 5-13.

Laadpunten voor elektrische voertuigen

Voor laadinrichtingen is AREI concreet: per laadpunt wordt een toegekende stroombaan voorzien. Dat is het aansluitpunt van de laadinrichting, bijvoorbeeld een laadpaalcontactdoos of voertuigconnector.

Een laadinrichting mag niet via een stopcontact op de vaste elektrische installatie worden aangesloten. Dat maakt een laadpaal anders dan een gewoon vast toestel.

Differentieelbescherming en DC-foutstromen

Elke toegekende stroombaan in wisselstroom moet individueel beschermd worden door een differentieelbeveiliging met een aanspreekstroom van maximaal 30 mA.

Daarbovenop moet het verbindingspunt beschermd blijven wanneer er bij een isolatiefout een verstorende gelijkstroomcomponent ontstaat. In gewone taal: een standaard type A differentieel volstaat niet zomaar als de laadpaal DC-foutstromen kan veroorzaken.

Praktisch kom je uit bij één van deze oplossingen:

• een differentieel die zelf geschikt is voor verstorende gelijkstroomcomponenten, typisch type B;
• een type A of type F differentieel in combinatie met een detectieapparaat voor residuele gelijkstroom, vaak aangeduid als RDC-DD of 6 mA DC-detectie, dat de laadinrichting uitschakelt.

Die bescherming mag in de vaste stroomopwaartse installatie zitten, in de laadinrichting zelf, of in een combinatie van beide. Controleer daarom altijd de technische fiche van de laadpaal: sommige laadpalen hebben 6 mA DC-detectie ingebouwd, andere niet.

Beveiliging tegen overbelasting en kortsluiting

Elke toegekende stroombaan moet individueel beschermd worden door een passende beveiliging tegen overbelasting en kortsluiting. Die beveiliging mag in het bord zitten, in de laadinrichting, of verdeeld zijn over beide, zolang de bescherming effectief klopt.

Heeft een laadinrichting meerdere verbindingspunten die niet tegelijk gebruikt worden, dan mag een gemeenschappelijke beveiliging tegen overbelasting en kortsluiting alleen als die elk verbindingspunt voldoende beschermt. Bijvoorbeeld: de toegekende stroom van de gemeenschappelijke beveiliging mag niet hoger zijn dan de laagste toegekende stroom van de betrokken verbindingspunten.

Plaatsing en omgeving

Laadinrichtingen moeten beschermd worden tegen de uitwendige invloeden van hun plaats. In open lucht vraagt AREI minstens IP44. Er moeten ook bijkomende maatregelen zijn tegen redelijkerwijs te verwachten aanrijding.

Laadinrichtingen in een gebouw vragen in bepaalde situaties een elektrische noodonderbreking. Die eis geldt niet voor laadinrichtingen die deel uitmaken van de elektrische installatie van een wooneenheid.

In Condui

Teken een laadpaal als een eigen systeem: voeding, beveiliging, kabel, fases en fysieke plaats. Zo vermijd je dat ze als “gewoon stopcontact” in het dossier verdwijnt.

Zonnepanelen en batterij

AREI noemt bronnen zoals fotovoltaïsche panelen (zonnepanelen), omvormers en batterijen expliciet bij de schema-inhoud. Het eendraadschema moet tonen hoe de bron elektrisch in de installatie past. Het situatieplan toont waar de bronnen staan wanneer ze op het eendraadschema voorkomen.

Voor huishoudelijke installaties met zonnepanelen tot en met 10 kVA moeten ook gebruiksaanwijzingen, veiligheidsvoorschriften en technische referenties van het geplaatste materieel in het dossier zitten.

Gewoon toestel

Verbruikt energie vanuit de installatie.

• voeding loopt in één verwachte richting;
• schema focust op beveiliging en belasting;
• situatieplan toont fysieke plaats.

Bron of opslag

Kan energie in of uit de installatie brengen.

• voeding kan minder vanzelfsprekend zijn;
• beveiliging en scheiding moeten helder zijn;
• dossierstukken zijn belangrijk voor interventie.

Bronnen in AREI Boek 1